Οστεοαρθρίτιδα

 

 

 

 

 

 

 

 

Οστεοαρθρίτιδα

Οστεοαρθρίτιδα

Οστεοαρθρίτιδα είναι η ασθένεια κατά την οποία ο χόνδρος, ο σπογγώδης ιστός που καλύπτει τις απολήξεις των οστών στο σημείο που ενώνονται με τις αρθρώσεις, σπάει. Υπό φυσιολογικές συνθήκες, ο οργανισμός μας «επιδιορθώνει» συνεχώς το φθαρμένο χόνδρο καθώς ο παλιός χόνδρος φθίνει. Ωστόσο, όταν η ισορροπία μεταξύ της φθοράς και της «επιδιόρθωσής» της χαλάει, τότε ο χόνδρος σπάει, με αποτέλεσμα επερχόμενη, επώδυνη βλάβη στο οστό, δύσκαμπτες αρθρώσεις και περιορισμό στην κίνηση.

Η λέξη Αρθρίτιδα αποτελεί ένα γενικό όρο –ομπρέλα για έναν αριθμό εξελικτικών παθήσεων στις οποίες η επιφάνεια των αρθρώσεων τραυματίζεται (σταδιακά ή στιγμιαία από ένα οξύ περιστατικό), σημειώνεται φλεγμονή και ο αρθρικός χόνδρος που λειτουργεί ως «μαξιλάρι» προστατεύοντας την άρθρωση από κραδασμούς, φθίνει. Καθώς ο χόνδρος φθείρεται και λεπταίνει, αναπτύσσονται μία σειρά από συμπτώματα, με ακραίο, την επαφή του οστού με το άλλο οστό, στο τελευταίο στάδιο της αρθρίτιδας.

Συμπτώματα

Το πιο κοινό σύμπτωμα είναι ο πόνος, που αρχικά συμβαίνει όταν η άρθρωση κινείται, ενώ ο πόνος συνήθως συνοδεύεται από έναν ήχο, σαν τριγμό. Ορισμένοι ασθενείς αναφέρουν την αίσθηση δυσκαμψίας για περίπου 20 λεπτά (κατά μέσο όρο). Η αίσθηση πόνου σε ασθενείς με οστεοαρθρίτιδα ποικίλει ανάλογα με τον πάσχοντα και εξαρτάται όχι μόνο από την εξέλιξη της νόσου και από τον τρόπο που ο κάθε άνθρωπος αντιλαμβάνεται τον πόνο, αλλά και από άλλους παράγοντες, όπως το φύλο και η ψυχολογική κατάσταση.

Καθώς η νόσος εξελίσσεται και ο χόνδρος λεπταίνει και γίνεται ανώμαλος, εμφανίζεται δυσκαμψία. Το εύρος της κίνησης μειώνεται και το περίβλημα των αρθρώσεων, οι σύνδεσμοι και οι τένοντες, συστέλλονται και σφίγγουν. Οι αρθρώσεις κινούνται ολοένα και πιο επώδυνα, ενώ συχνά εμφανίζεται σταδιακή αδυναμία των μυών που ελέγχουν την κίνηση.

Παράγοντες κινδύνου

Ορισμένοι παράγοντες κινδύνου για την ανάπτυξη οστεοαρθρίτιδας περιλαμβάνουν:

  • Προχωρημένη ηλικία. Τα περιστατικά οστεοαρθρίτιδας αυξάνουν όσο αυξάνει και η ηλικία
  • Γενετικοί παράγοντες. Ορισμένοι υπο-τύποι οστεοαρθρίτιδας φαίνεται ότι είναι κληρονομικοί
  • Ορμόνες. Οι γυναίκες στην κλιμακτήριο και την εμμηνόπαυση φαίνεται να παρουσιάζουν επιρρέπεια στη νόσο, ενώ η ορμονική αποκατάσταση με οιστρογόνα βοηθά στην προστασία των γυναικών από την ανάπτυξη της νόσου
  • Τραυματισμοί. Ειδικότερα κακώσεις στο γόνατο
  • Κακώσεις που συνδέονται με το επάγγελμα του ασθενή ή τον τρόπο ζωής, όπως καθαρίστριες ή ανθρακωρύχοι (για βλάβες στο γόνατο)
  • Υπερβολικό βάρος ή παχυσαρκία, που ενοχοποιούνται κυρίως για εμφάνιση οστεοαρθρίτιδας στο γόνατο ανάμεσα στις γυναίκες
  • Διατροφή. Η έλλειψη βιταμίνης D μπορεί να αποτελεί προδιαθεσικό παράγοντα για την επιδείνωση της οστεοαρθρίτιδας γόνατου

Αντιμετώπιση

Η πρόωρη και έγκυρη διάγνωση είναι το κλειδί για την υιοθέτηση συντηρητικής αγωγής. Όσο πιο σύντομα ο ασθενής αναγνωρίσει την ύπαρξη της αρθρίτιδας στις αρθρώσεις του, τόσο περισσότερο θα κατανοήσει τι συμβαίνει, θα γνωρίσει τι να περιμένει και πώς μπορεί ο ίδιος να παρέμβει ώστε να νιώσει καλύτερα.

Δύο αρθρώσεις που εμφανίζουν την ίδια απώλεια χόνδρου στις απεικονιστικές εξετάσεις, μπορεί να συμπεριφέρονται εντελώς διαφορετικά όσον αφορά στη δυσφορία που προκαλούν και στην περιορισμένη λειτουργικότητά τους. Μία αδύναμη, δύσκαμπτη άρθρωση θα επιφέρει πολύ μεγαλύτερο πόνο και ανικανότητα συγκριτικά με μία άρθρωση που έχει διατηρήσει τη δύναμη και την κινητικότητά της. Παράγοντες, όπως το σωματικό βάρος και η γενικότερη υγεία του ασθενή διαμορφώνουν τα επίπεδα ανικανότητας και συμβάλουν στην ποιότητα ζωής. Ο πιο ασφαλής τρόπος για να διασφαλίσει κάποιος τη σωστή αντιμετώπιση της αρθρίτιδας σε οποιοδήποτε σημείο του σώματος, και ειδικότερα στο γόνατο, το ισχίο και τη μέση, είναι η μείωση του υπερβάλλοντος βάρους που υποβάλει τις αρθρώσεις σε τεράστια πίεση.

Φαρμακευτική Αντιμετώπιση

Ένας σημαντικός αριθμός δραστικών φαρμακευτικών ουσιών φαίνεται πως αντιμετωπίζει τα συμπτώματα της αρθρίτιδας όπως:

  • Μη στεροειδήαντιφλεγμονώδη
  • Αναστολείς Cox-2
  • Παυσίπονα
  • Ενδαρθρική ένεση στεροειδών
  • Ιξωδοαναπλήρωση (έγχυση με υαλουρονικό οξύ)

Διατήρηση του εύρους της κίνησης

Οι ασκήσεις ενδυνάμωσης και οι διατάσεις βοηθούν να διατηρηθεί το εύρος της κίνησης και ανακουφίζουν την ακαμψία. Ωστόσο, η επιλογή των ασκήσεων και των διατάσεων θα πρέπει να γίνει σε συνεργασία με ορθοπαιδικό χειρουργό, ειδικό στις αθλητικές κακώσεις, φυσίατρο ή φυσιοθεραπευτή. Μία λάθος άσκηση μπορεί να υποβάλει σε υπερβολική πίεση την άρθρωση και να επιδεινώσει την κατάσταση.

Η αντιμετώπιση της αρθρίτιδας είναι πολύ σημαντικό να συνοδεύεται από τη διατήρηση του εύρους της κίνησης των αρθρώσεων, ειδικότερα στην περίπτωση της αρθρίτιδας του ώμου, της μέσης, του ισχίου και του γόνατου. Από τη στιγμή που το εύρος της κίνησης μειώνεται εξαιτίας της συστολής των μαλακών ιστών που περιβάλουν την άρθρωση είναι εξαιρετικά δύσκολο να ανακτηθεί, αλλά οι συχνές, σωστές διατάσεις μπορούν να βοηθήσουν στην αποφυγή της σοβαρής ακαμψίας και στη μείωση της σταδιακής απώλειας της κίνησης. Επιπλέον, οι σωστές διατάσεις, υπό επίβλεψη, έχουν σημαντικά «μηχανικά» οφέλη, όπως για παράδειγμα στην περίπτωση του ισχίου και του γόνατου, η μείωση της ακαμψίας προστατεύει τη μέση από υπερβολικό φόρτο. Ένα ακόμη όφελος από τις διατάσεις είναι η διατήρηση ίσης κατανομής φορτίου στην επιφάνεια της άρθρωσης, που στην περίπτωση της ακαμψίας και της περιορισμού της κίνησης της άρθρωσης διαταράσσεται, με το βάρος να επικεντρώνεται σε ένα μικρό κομμάτι της επιφάνειας της άρθρωσης.

Άσκηση

Οι τρεις βασικοί στόχοι της άσκησης θα πρέπει να είναι:

  • Η ενδυνάμωση των μυών που ελέγχουν την άρθρωση που νοσεί
  • Η ενίσχυση των γειτονικών αρθρώσεων
  • Η καλυτέρευση της φυσικής κατάστασης
  • Πιο συγκεκριμένα για την περιοχή του γόνατου οι ασκήσεις θα πρέπει να επικεντρώνονται:
  • Στην ενδυνάμωση των μυών του τετρακέφαλου, που βελτιώνει δραματικά τη λειτουργία του γόνατου
  • Στη διάταση και την ενδυνάμωση της μέσης
  • Στην καλυτέρευση της φυσικής κατάστασης μέσω οποιασδήποτε άσκησης διάρκειας 20 λεπτών που βοηθά στην έκκριση ενδορφίνων (γνωστές και ως ορμόνες της χαράς) που θα ενισχύσουν ψυχολογικά τον ασθενή